Ερευνα στον Ποταμό για την καταπάτηση της περιοχής Natura και τα αυτοκίνητα που βουλιάζουν στην άμμο

Μία πολύ ενδιαφέρουσα έρευνα δημοσιεύει ήμερα η ιστοσελίδα voria.gr σχετικά με την καταπάτηση της περιοχής Natura και τα αυτοκίνητα που… βουλιάζουν στην άμμο!

Διαβάστε:

“Τα τελευταία χρόνια ο Ποταμός στην Επανομή έχει γίνει ένας από τους δημοφιλέστερους κοντινούς προορισμούς για Θεσσαλονικείς και τουρίστες, Έλληνες και ξένους. Από τη μία τα καθαρά νερά σε απόσταση ενός σαραντάλεπτου από το κέντρο της πόλης και η τεράστια ακτογραμμή που προσφέρει άπλετο και ελεύθερο χώρο στους επισκέπτες και από την άλλη το αξιοθέατο του Ναυαγίου, η γνωστή «μύτη» στο ακρωτήρι Μύτικας (ή αλλιώς Φανάρι) και η λιμνοθάλασσα, αποτελούν ιδανικό συνδυασμό για μία απόδραση τα καλοκαίρια.

Η εικόνα στην περιοχή μόλις δεκαπέντε χρόνια πριν δεν έχει καμία σχέση με σήμερα. Εκεί που άλλοτε οι ομπρέλες μετά τα beach bar είχαν απόσταση αρκετών μέτρων μεταξύ τους και στο Φανάρι έφταναν ελάχιστα οχήματα, πλέον στο μεγαλύτερο μέρος του παραλιακού μετώπου που βλέπει προς Ηράκλεια επικρατεί το αδιαχώρητο με τους επισκέπτες να ψάχνουν θέση με… τα κιάλια και να στιβάζουν τις ομπρέλες τους πλάι πλάι, ιδίως τα Σαββατοκύριακα. Η τάση αυτή μάλιστα έχει μεταφερθεί και στην πλευρά που κοιτάει προς την Επανομή, η οποία παλαιότερα παρέμενε οριακά άγνωστη για όσους δεν ήταν μυημένοι στην περιοχή, κυρίως λόγω της άμμου που δυσχέραινε την πρόσβαση στο σημείο. «Κάθε χρονιά λέμε ότι φέτος είναι περισσότεροι από πέρσι» λέει κάτοικος της Επανομής στη Voria, εκτιμώντας πως η τουριστική έκρηξη παρατηρείται τουλάχιστον τα τελευταία πέντε έτη. «Ανέκαθεν είχαμε κόσμο στην περιοχή, κυρίως στην πλευρά που βρίσκονται τα beach bar. Είναι ένα αυξανόμενο φαινόμενο, το οποίο όμως έχει ενταθεί πολύ τα τελευταία χρόνια» προσθέτει.

Πάρτι αυθαιρεσίας σε Natura

Όλη η αμμόγλωσσα, η περιοχή δηλαδή από το τέλος των beach bar έως το Φανάρι, συνολικής έκτασης 6.894 στρεμμάτων (8.303 στρέμματα με το θαλάσσιο τμήμα), ιδιοκτησίας ΕΤΑΔ και αρμοδιότητας ΟΦΥΠΕΚΑ, είναι χαρακτηρισμένη ως Natura 2000, γεγονός που καθιστά δια νόμου την περιοχή προστατευόμενη, απαγορεύοντας την κυκλοφορία κάθε τροχοφόρου οχήματος.

Σε κόκκινο πλαίσιο η χαρακτηρισμένη περιοχή Natura στον Ποταμό Επανομής ΟΦΥΠΕΚΑ

Εντούτοις, οι εικόνες που έρχονται από το σημείο είναι αποκαρδιωτικές. Εκατοντάδες οχήματα παρκαρισμένα ακόμη και πάνω στις πολύτιμες για το οικοσύστημα αμμοθίνες, συμβατικά αυτοκίνητα που κολλάνε στην άμμο, δημιουργώντας μέχρι και μποτιλιάρισμα στον άτυπο δρόμο που οδηγεί στο Φανάρι, τζιπ που φτάνουν ως την ακτή, λειτουργώντας βοηθητικά στο στήσιμο της ομπρέλας!

Αποκορύφωμα όλων, το γεγονός ότι ορισμένα οχήματα κινούνται ακόμη και στον ξηραμένο τα καλοκαίρια υγρότοπο της περιοχής. Μία άναρχη κατάσταση που με τα χρόνια παγιώθηκε και πλέον γίνεται απειλητική.

«Όλη αυτή η εικόνα δεν συνάδει με περιοχή Natura. Σκουπίδια, καταπάτηση, μια αυθαιρεσία γενικά», λέει στη Voria η υπεύθυνη του Παραρτήματος Χαλάστρας της Μονάδας Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Κεντρικής Μακεδονίας του ΟΦΥΠΕΚΑ, Λυδία Αλβανού και συνεχίζει: «Το ένα πρόβλημα τροφοδοτεί το άλλο. Τα αυτοκίνητα καταστρέφουν τη βλάστηση, που είναι το πρώτο που βλέπουμε. Αλλά όταν βάζεις το αυτοκίνητο στην αμμουδιά, καταστρέφεις και τις φωλιές που υπάρχουν από κάτω. Δημιουργείται ένα ντόμινο, το οποίο είναι κατασταλτικό για όλους».

Φέτος, λόγω της έκρηξης της επισκεψιμότητας στην περιοχή, παρατηρείται η διάνοιξη και νέων άτυπων δρόμων ανάμεσα στους αμμόλοφους, κυρίως προς το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου, ενώ σε διάφορα σημεία διακρίνονται ίχνη από το πέρασμα οχημάτων ακόμη και πάνω στην αμμοθινική βλάστηση. «Όταν ήμουν εγώ παιδί, εδώ πέρα έφτανες μόνο με τα πόδια. Άντε και κανένας που είχε μηχανάκι, τρακτέρ ή αγροτικό. Υπήρχαν τεράστιοι αμμόλοφοι που αυτή τη στιγμή έχουν ισοπεδωθεί» λέει ντόπιος στη Voria που συναντήσαμε κοντά στο Φανάρι.

«Ο υγρότοπος καταστρέφεται»

Τα έτη 2022 και 2023 ο βιολόγος-περιβαλλοντολόγος Δημήτρης Μπούσμπουρας μελέτησε και κατέγραψε την ορνιθοπανίδα στην περιοχή, μετά από ανάθεση του Φορέα Διαχείρισης Προστατευόμενων περιοχών Θερμαϊκού Κόλπου. Από την έρευνα, κατά την οποία ο βιολόγος εστίασε κυρίως στον υγρότοπο, διαπιστώθηκε σοβαρή όχληση σε διάφορα είδη όπως το νεροχελίδονο, ο θαλασσοσφυριχτής, ο στρειδοφάγος και ο κοκκινοσκέλης από περιπατητές, ορισμένοι εκ των οποίων είχαν μεταβεί στη λιμνοθάλασσα με σκύλους. Κάποια από τα καταγεγραμμένα είδη δεν φώλιασαν στην περιοχή και τα δύο έτη, παρότι βρίσκονταν σε περίοδο αναπαραγωγής. «Ο υγρότοπος λειτουργεί αφενός ως μεταναστευτικός διάδρομος και αφετέρου σαν χώρος για τροφοληψία ειδών που φωλιάζουν απέναντι, στις εκβολές του Αξιού. Το σύστημα δηλαδή των υγροτόπων λειτουργεί κάπως ενιαία» τονίζει στη Voria ο κ. Μπούσμπουρας.

Αν και η μεγαλύτερη απειλή για τον υγρότοπο παραμένει η ταχεία στράγγισή του, η οποία, σύμφωνα με την έρευνα, οφείλεται ενδεχομένως και στη δέσμευση των νερών για αρδεύσεις, ο κ. Μπούσμπουρας σημειώνει τη σημασία του σεβασμού του οικοσυστήματος και την προστασία του από την κυκλοφορία τροχοφόρων προκειμένου να μην υποβαθμίζεται συστηματικά. «Ο υγρότοπος αυτός δεν έχει ησυχία. Δεν μπορεί να υπάρχει πρόσβαση πολύ κοντά στις θέσεις αναπαραγωγής. Όλη αυτή η έκταση όπου μπαίνουν αυτοκίνητα μέσα, έχει νερά. Και αυτά τα ρηχά νερά είναι ακριβώς ό,τι χρειάζονται τα παρυδάτια πουλιά που μαζεύονται εκεί σε μεγάλους πληθυσμούς για να ξεκουραστούν», υπογραμμίζει, και αναφερόμενος στις αμμοθίνες εξηγεί: «Η μηχανική καταπόνηση που γίνεται εκεί και η καταστροφή των φυτών οδηγεί και σε καταστροφή των αμμοθινών, οι οποίες λειτουργούν ως ζώνη προάσπισης του υγροτόπου και αποτροπής πλημμυρικών φαινομένων».

Σε μια προσπάθεια να μπει τάξη στην περιοχή, ο δήμος Θερμαϊκού τοποθέτησε πριν από λίγα χρόνια, μετά από υπόδειξη του ΟΦΥΠΕΚΑ, μεταλλική μπάρα, απαγορεύοντας έτσι την πρόσβαση στον υγρότοπο για οχήματα. Λίγο καιρό αργότερα, η μπάρα εντοπίστηκε σπασμένη. Φέτος ο δήμος τοποθέτησε ενημερωτικές ταμπέλες κατά μήκος του άτυπου δρόμου προς το Φανάρι, χωρίς ωστόσο να υπάρξει κάποια αλλαγή.

«Πρέπει να γίνει ένα κλικ και να αλλάξουμε τον τρόπο σκέψης μας. Η περιοχή υφίσταται μία συνεχή υποβάθμιση και αν δεν μελετηθεί υδρολογικά, αν δεν παρθούν κάποια μέτρα και δεν ελεγχθεί η πρόσβαση, δεν θα έχουμε αμμοθίνες. Ο υγρότοπος πλέον καταστρέφεται» προειδοποιεί ο κ. Μπούσμπουρας.

Αρμονική συνύπαρξη και εναλλακτική πρόσβαση: Τα δύο στοιχήματα που πρέπει να κερδηθούν

Ο υγρότοπος της Επανομής, μαζί με του Αγγελοχωρίου, της Σάνης, της Κασσάνδρας και εκείνου στον Άγιο Μάμα αναμένεται να ενταχθούν στο Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού-Λουδία-Αλιάκμονα, βάσει της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης που έχει ήδη εγκριθεί από το αρμόδιο υπουργείο και απομένει η έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος. «Αυτό σημαίνει ότι θα μπορούμε να μπαίνουμε κι εμείς ως ΟΦΥΠΕΚΑ και να βάζουμε υψηλότερα πρόστιμα για τις παραβάσεις, μιας και πρόκειται για περιβάλλον» λέει η κ. Αλβανού, σχολιάζοντας τις συλλήψεις δύο ιδιοκτητών καντίνας που πραγματοποιήθηκαν φέτος για λειτουργία σε περιοχή Natura στον Ποταμό.

Τα δύο τελευταία χρόνια μάλιστα, ο ΟΦΥΠΕΚΑ και ο δήμος Θερμαϊκού βρίσκονται σε στενή συνεργασία, προκρίνοντας ως λύση την εναλλακτική πρόσβαση με μέσο μαζικής μεταφοράς. «Θα εκτελεί συνεχή δρομολόγια από τη μία άκρη στην άλλη για τους επισκέπτες. Μπορεί να είναι ένα τρενάκι ή κάποιο ηλεκτροκίνητο μέσο, το οποίο θα κάνει ενδιάμεσα στάσεις» λέει η κ. Αλβανού και προσθέτει: «Αυτός ο δρόμος θα πρέπει να είναι ο μοναδικός που θα οδηγεί στην περιοχή, έτσι ώστε να επανέλθει η όποια βλάστηση υπήρχε. Είναι ένα στοίχημα που πρέπει να κερδίσουμε».

Στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με τον δήμαρχο Θερμαϊκού, Θοδωρή Τζέκο, συζητείται επιπλέον η δημιουργία πάρκινγκ σε έκταση του Δήμου στην αρχή του Ποταμού για να σταθμεύουν εκεί τα οχήματα. «Πρέπει να αποκλείσουμε το αυτοκίνητο, γιατί πραγματικά γίνεται ο κακός χαμός» σημειώνει ο κ. Τζέκος στη Voria και συμπληρώνει: «Η περιοχή έχει πιάσει τα όρια που μπορεί να σηκώσει και να αντέξει. Είναι πανέμορφα, πρέπει όμως να την διαφυλάξουμε. Πρέπει να γίνουν παρεμβάσεις για να διατηρηθεί και το υψηλό επίπεδο των υπηρεσιών, προφυλάσσοντας ταυτόχρονα και το περιβάλλον. Γιατί η ομορφιά της θάλασσας σχετίζεται και με το περιβάλλον ευρύτερα».

Για την κ. Αλβανού, το κυριότερο στοίχημα είναι η ενημέρωση. «Πρέπει να γίνει μια καμπάνια στο κοινό, να ενημερωθεί, να αντιληφθεί τι συμβαίνει. Γιατί είναι άλλο το να βάλεις μια μπάρα και ξαφνικά να απαγορεύσεις την πρόσβαση στον κόσμο που έχει μάθει εδώ και καιρό να πηγαίνει σε μια περιοχή που τη θεωρεί δική του, και άλλο να του εξηγήσεις τι πραγματικά συμβαίνει. Πρέπει να εφαρμοστούν ορθές πρακτικές. Δεν χρειάζεται να διώξουμε τον κόσμο από το μέρος, πρέπει να τον πείσουμε να συμμετέχει, να καταλάβει ότι δεν μπορεί να συνεχιστεί άλλο αυτή η αυθαιρεσία».